Cách giảm đồi mồi tại nhà bạn cần biết

Đồi mồi là những đốm phẳng trên bề mặt da, có hình bầu dục, màu nâu, xám hoặc đen, kích thước thường dao động trong khoảng 0,5–2,5cm. Các đốm này thường xuất hiện ở những vùng da tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời như mặt, vai, ngực và tay. Đây được xem là một trong những biểu hiện của quá trình lão hóa da, phổ biến ở những người trên 40 tuổi và có xu hướng sậm màu dần theo thời gian.

1. Những điều nên biết về đồi mồi

Đốm đồi mồi là những mảng da sẫm màu, có màu nâu, xám hoặc đen và khá phẳng trên bề mặt da. Những vùng da thường xuyên chịu ảnh hưởng và tác động của ánh nắng mặt trời là nơi dễ xuất hiện đốm đồi mồi nhất, vì vậy chúng hay gặp ở người trưởng thành trung niên hơn là người trẻ tuổi.

Các đốm đồi mồi không phải là dấu hiệu của ung thư da và cũng không tiến triển thành ung thư. Thực tế, các đốm này không bắt buộc phải điều trị, nhưng chúng cho thấy làn da đã tiếp xúc với ánh nắng mặt trời quá nhiều và phản ứng bằng cách tăng sắc tố để tự bảo vệ. Nếu muốn làn da trông thẩm mỹ hơn, các đốm đồi mồi có thể được làm mờ hoặc loại bỏ. Bạn hoàn toàn có thể hạn chế hình thành các đốm đồi mồi mới bằng cách dùng kem chống nắng đều đặn và giảm thời gian phơi nắng.

2. Nhận biết da đồi mồi như thế nào

Đồi mồi là tình trạng da tăng sắc tố, xuất hiện dưới dạng những vùng da sẫm màu rõ hơn so với vùng da xung quanh. Triệu chứng điển hình của đồi mồi là những vết nâu hoặc xám hiện rõ trên da mặt, nhất là vùng má và trán.

Nguyên nhân dẫn tới đồi mồi thường liên quan đến việc tiếp xúc ánh nắng mặt trời trong thời gian dài, thay đổi nội tiết tố và yếu tố di truyền. Những người có nguy cơ bị đồi mồi cao hơn thường là phụ nữ ở độ tuổi trung niên, đặc biệt trong thời kỳ mang thai hoặc sau sinh.

Việc chẩn đoán đồi mồi thường dựa trên khám da liễu, đánh giá hình dạng, màu sắc và mức độ phân bố của các vùng tăng sắc tố.

Các phương pháp điều trị đồi mồi có thể bao gồm dùng kem chống nắng, áp dụng liệu pháp laser và sử dụng những loại kem hỗ trợ làm sáng da. Biện pháp phòng ngừa tập trung vào việc hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng và sử dụng các sản phẩm chăm sóc da phù hợp với tình trạng da.

3. Triệu chứng đồi mồi

Đốm đồi mồi có thể xuất hiện ở mọi loại da, nhưng thường gặp hơn ở những người lớn tuổi có làn da sáng màu.

Khác với tàn nhang – vốn dễ thấy ở trẻ em và có thể nhạt bớt khi giảm tiếp xúc ánh nắng – các đốm đồi mồi không tự mờ đi. Đốm đồi mồi thường là những vùng da phẳng, hình bầu dục, có sắc tố tăng rõ rệt, màu từ rám nắng đến nâu đậm. Chúng thường hình thành trên những vùng da tích lũy nhiều năm tiếp xúc ánh nắng như mu bàn tay, mu bàn chân, mặt, vai và phần lưng phía trên.

Kích thước đốm có thể dao động từ bằng một nốt tàn nhang đến khoảng 1/2 inch (13mm). Đôi khi các đốm đồi mồi tụ lại thành từng cụm, khiến chúng càng dễ nhận thấy trên bề mặt da.

4. Tác động của đồi mồi đối với sức khỏe

Đốm đồi mồi không phải là dấu hiệu ung thư da và bản thân chúng cũng không phát triển thành ung thư. Những đốm này hầu như không gây ảnh hưởng tới sức khỏe tổng thể, nhưng lại làm giảm tính thẩm mỹ của làn da, khiến nhiều người cảm thấy mất tự tin. Do đó, vẫn có một số phương pháp được áp dụng để làm mờ hoặc loại bỏ các đốm này nhằm cải thiện diện mạo da.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Thông thường, đốm đồi mồi không bắt buộc phải điều trị và bạn không nhất thiết phải gặp bác sĩ chỉ vì sự xuất hiện của chúng. Tuy nhiên, bạn nên đến khám khi nhận thấy các đốm có màu rất đen, thay đổi về hình dạng hoặc bề mặt. Những đặc điểm này đôi khi có thể liên quan tới u hắc tố ác tính, một dạng ung thư da nguy hiểm. Tốt nhất là nên đi khám bác sĩ nếu trên da xuất hiện sang thương mới hoặc thay đổi bất thường, đặc biệt khi có các biểu hiện như: màu đen rõ, kích thước tăng dần, bờ viền không đều, có sự pha trộn nhiều màu bất thường hoặc có hiện tượng chảy máu.

Nguyên nhân đồi mồi

Đốm đồi mồi là hậu quả của việc các tế bào sắc tố trong da hoạt động quá mức. Tia cực tím từ ánh sáng mặt trời kích thích da sản xuất nhiều melanin hơn; đây là sắc tố tự nhiên quyết định màu da. Trên những vùng da tích lũy nhiều năm tiếp xúc ánh nắng, các đốm đồi mồi xuất hiện khi melanin bị tập trung lại từng mảng hoặc được sản xuất với nồng độ cao hơn bình thường.

Nguy cơ đồi mồi

Những người có làn da sáng màu và thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng là nhóm dễ xuất hiện đồi mồi hơn cả. Các yếu tố làm tăng nguy cơ da xuất hiện đốm đồi mồi gồm: sở hữu làn da trắng hoặc sáng, có tiền sử thường xuyên phơi nắng trong thời gian dài, tiếp xúc với ánh nắng có cường độ mạnh hoặc từng bị cháy nắng nhiều lần.

Phương pháp chẩn đoán & điều trị đồi mồi

Việc chẩn đoán đồi mồi thường bắt đầu bằng kiểm tra trực quan. Bác sĩ có thể nhận diện đốm đồi mồi chỉ qua quan sát da, đồng thời cần phân biệt chúng với những bệnh lý da khác vì mỗi tình trạng lại đòi hỏi phương pháp điều trị riêng. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết da – tức là lấy một mảnh da nhỏ để xem xét dưới kính hiển vi tại phòng xét nghiệm. Cách này giúp phân biệt đốm đồi mồi với những tình trạng nghiêm trọng khác, chẳng hạn như ung thư da.

Nếu bạn muốn các đốm đồi mồi bớt nổi bật hơn, có thể lựa chọn những phương pháp điều trị nhằm làm nhạt màu hoặc loại bỏ chúng. Do sắc tố melanin nằm ở lớp đáy của biểu bì – lớp ngoài cùng của da – nên các cách điều trị làm sáng đốm đồi mồi đều cần có khả năng tác động tới lớp da này. Những phương pháp thường dùng bao gồm: sử dụng thuốc, điều trị bằng laser hoặc ánh sáng, liệu pháp đông lạnh, mài mòn da, mài mòn da vi điểm và tẩy da chết hóa học.

Với điều trị bằng thuốc, bác sĩ có thể kê kem bôi làm sáng da chứa hydroquinone, dùng đơn lẻ hoặc kết hợp với retinoid (như tretinoin) và một corticosteroid nhẹ. Các sản phẩm này có thể giúp các đốm đồi mồi mờ dần sau vài tháng, nhưng đôi khi gây tác dụng phụ như đỏ da, ngứa, rát hoặc khô tạm thời.
Các liệu pháp laser và ánh sáng cường độ cao hoạt động bằng cách phá hủy tế bào sản xuất melanin mà không làm tổn thương bề mặt da; thường cần vài buổi thực hiện. Một số loại laser bóc tách có thể lấy đi lớp biểu bì phía trên.
Liệu pháp đông lạnh sử dụng tăm bông thấm nitơ lỏng chấm lên vùng đồi mồi trong vài giây để phá hủy sắc tố; khi vùng da hồi phục, màu da trở nên sáng hơn, mặc dù phương pháp này có thể gây kích ứng, sẹo hoặc thay đổi màu da vĩnh viễn.
Mài mòn da là kỹ thuật dùng bàn chải quay nhanh để loại bỏ lớp da trên cùng, cho phép lớp da mới thay thế; đôi khi cần thực hiện nhiều lần và có thể gây đỏ, đóng vảy, sưng trong một thời gian.

Các biện pháp điều trị đồi mồi thường được thực hiện tại phòng khám, không cần nằm viện. Thời lượng mỗi lần làm và thời gian để thấy hiệu quả thay đổi tùy phương pháp, có thể từ vài tuần đến vài tháng.

Sau điều trị, khi ra ngoài, bạn cần bôi kem chống nắng phổ rộng với chỉ số SPF ít nhất 30 và kết hợp mặc quần áo che chắn. Vì điều trị đồi mồi chủ yếu mang tính thẩm mỹ nên phần lớn không được bảo hiểm chi trả; đồng thời, do có nguy cơ tác dụng phụ, bạn nên trao đổi kỹ với bác sĩ da liễu, lựa chọn cơ sở có bác sĩ được đào tạo chuyên sâu và có kinh nghiệm với kỹ thuật bạn định thực hiện.

5. Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa đồi mồi

Trong sinh hoạt hằng ngày, bạn có thể dùng các loại kem làm mờ vết thâm, kem dưỡng da có tác dụng làm sáng để cải thiện tình trạng đốm đồi mồi. Hiệu quả phụ thuộc vào mức độ sậm màu của đốm và tần suất sử dụng sản phẩm; đôi khi cần dùng đều đặn trong nhiều tuần hoặc vài tháng mới thấy rõ sự thay đổi.

Khi lựa chọn sản phẩm không kê đơn, nên ưu tiên loại có chứa hydroquinone, acid glycolic hoặc acid kojic, nhưng cũng cần lưu ý rằng một số chế phẩm – đặc biệt là chứa hydroquinone – có thể gây kích ứng da. Ngoài ra, bạn có thể dùng trang điểm để che phủ tạm thời các vùng da đồi mồi, giúp tổng thể làn da trông đều màu hơn.

Để phòng ngừa đốm đồi mồi cũng như hạn chế xuất hiện các đốm mới sau điều trị, bạn nên áp dụng những thói quen bảo vệ da khỏi ánh nắng. Cụ thể, hãy cố gắng tránh phơi nắng trong khoảng từ 10 giờ sáng đến 2 giờ chiều vì đây là thời điểm tia nắng mạnh nhất; nếu cần hoạt động ngoài trời, nên sắp xếp vào khung giờ khác.

Trước khi ra ngoài từ 15–30 phút, hãy thoa kem chống nắng phổ rộng với SPF tối thiểu 30, bôi đủ lượng và thoa lại sau mỗi hai giờ, hoặc thường xuyên hơn khi bơi hoặc ra nhiều mồ hôi. Bên cạnh đó, việc che chắn da bằng quần áo dài tay, quần dài và mũ rộng vành cũng rất quan trọng. Bạn có thể cân nhắc sử dụng các loại trang phục được thiết kế riêng để chống nắng, có ghi chỉ số chống tia UV (UPF) từ 40 đến 50 để bảo vệ da tốt hơn.

Thói quen sinh hoạt lành mạnh cũng góp phần lớn trong việc cải thiện làn da, giảm tình trạng đồi mồi , hãy bổ sung các vitamin, khoáng chất và có cơ chế nghỉ ngơi phù hợp.

Vitamin C là một dưỡng chất thiết yếu đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe làn da. Bổ sung vitamin C đầy đủ từ các loại thức ăn giàu Vitamin C trong chế độ ăn uống hằng ngày là vô cùng cần thiết. Để tăng cường sức đề kháng, bảo vệ cơ thể khỏi bệnh tật và hỗ trợ tăng cường sức kỏe cho làn da.