Trẻ loãng xương: Nguy cơ âm thầm nhiều cha mẹ chưa biết

Loãng xương không chỉ xảy ra ở người lớn tuổi. Có nhiều trẻ loãng xương. Các bậc phụ huynh muốn bình tĩnh để chăm sóc con đúng cách nhất, hãy tham khảo các thông tin bác sĩ nhi khoa phân tích vai trò của canxi, vitamin D, cách vận động và thời điểm bổ sung phù hợp cho trẻ.

Nhiều phụ huynh cho rằng loãng xương là bệnh lý của người cao tuổi. Tuy nhiên, trên thực tế, tình trạng trẻ loãng xương hoặc giảm mật độ xương đang ngày càng được ghi nhận nhiều hơn trong thực hành nhi khoa. Đây là vấn đề âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng, nhưng có thể ảnh hưởng lâu dài đến chiều cao và sức khỏe vận động của trẻ nếu không được quan tâm đúng mức.

Loãng xương không chỉ là bệnh của người lớn

Xương trẻ em không phải là “phiên bản thu nhỏ” của xương người trưởng thành. Ở trẻ, xương đang trong quá trình tạo xương và khoáng hóa mạnh mẽ. Nếu quá trình này bị gián đoạn, do thiếu vi chất, ít vận động hoặc rối loạn hấp thu sẽ khiến mật độ xương có thể không đạt mức tối ưu.

Một điểm khiến nhiều cha mẹ chủ quan là loãng xương ở trẻ thường diễn tiến âm thầm, không “ồn ào” như ở người lớn. Thay vì những dấu hiệu rõ rệt như đau nhức kéo dài hay biến dạng cột sống, trẻ lại chỉ có những biểu hiện rất mơ hồ, dễ nhầm lẫn với tình trạng phát triển bình thường.

Thứ nhất, triệu chứng đau chân về chiều hoặc ban đêm, thường bị cho là “đau tăng trưởng”. Tuy nhiên, nếu cơn đau xuất hiện lặp lại nhiều ngày, trẻ hay xoa bóp chân, than mỏi sau khi vận động nhẹ, thậm chí khi không vận động nhiều, cha mẹ cần lưu ý. Khác với đau tăng trưởng thông thường, cảm giác đau do mật độ xương thấp có thể kèm theo sự mệt mỏi ở cơ, khiến trẻ ngại vận động hơn trước.

Biểu hiện khác dễ bị bỏ qua là trẻ nhanh mỏi khi vận động. Những hoạt động vốn quen thuộc như chạy nhảy, leo cầu thang, chơi thể thao… trở nên khó khăn hơn. Trẻ có xu hướng nghỉ sớm, thích ngồi một chỗ, hoặc than “con mệt” dù cường độ vận động không cao. Điều này có thể liên quan đến hệ xương chưa đủ chắc khỏe để nâng đỡ cơ thể.

Chậm tăng chiều cao cũng là một dấu hiệu quan trọng nhưng thường bị phát hiện muộn. Nhiều cha mẹ chỉ nhận ra khi so sánh con với bạn bè cùng trang lứa hoặc sau một thời gian dài không thấy trẻ “vọt” lên như các giai đoạn trước. Xương yếu, mật độ xương thấp có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển chiều dài của xương, từ đó làm chậm tăng trưởng chiều cao.

Đáng lưu ý nhất là tình trạng dễ gãy xương dù va chạm nhẹ. Trẻ có thể bị nứt hoặc gãy xương khi té ngã nhẹ, va vào bàn ghế, hoặc trong lúc chơi đùa bình thường. Nhiều trường hợp, cha mẹ nghĩ đơn giản là do “trẻ hiếu động” mà không nghĩ đến nguy cơ xương giòn, kém chắc. Nếu trẻ từng có hơn một lần gãy xương trong những tình huống va chạm không nghiêm trọng, đây là dấu hiệu cảnh báo cần được kiểm tra sớm.

Ngoài ra, còn một số biểu hiện kín đáo khác như trẻ có tư thế đứng, ngồi không vững, dễ khom lưng khi ngồi học lâu, cơ bắp yếu, ít sức bền, dễ mất thăng bằng, chậm hồi phục sau chấn thương nhỏ, ngại tham gia các hoạt động thể chất, dần hình thành lối sống ít vận động… Các dấu hiệu này rời rạc, không đặc hiệu nên rất dễ bị quy về những nguyên nhân quen thuộc như thiếu vận động, biếng ăn, hay “đến tuổi phát triển”. Điều quan trọng là cha mẹ cần quan sát tổng thể: nếu nhiều dấu hiệu cùng xuất hiện và kéo dài, nên đưa trẻ đi kiểm tra để đánh giá sức khỏe xương sớm, tránh bỏ lỡ “giai đoạn vàng” can thiệp.

Nguyên nhân khiến trẻ loãng xương sớm

Một số yếu tố nguy cơ khiến trẻ loãng xương sớm bao gồm khẩu phần ăn thiếu canxi kéo dài; trẻ bị thiếu vitamin D do ít tiếp xúc ánh nắng; trẻ ít vận động ngoài trời; trẻ lạm dụng đồ uống có gas; trẻ sinh non, nhẹ cân; và trẻ rối loạn tiêu hóa làm giảm hấp thu.

Đặc biệt, xu hướng học tập trong nhà, ít vận động và sử dụng thiết bị điện tử nhiều khiến quá trình tạo xương tự nhiên bị ảnh hưởng và hạn chế.

Vai trò của canxi trong phát triển hệ xương

Canxi là thành phần cấu trúc chính của xương và răng. Khoảng 99% lượng canxi trong cơ thể tập trung tại hệ xương. Nếu không được cung cấp đủ, cơ thể sẽ “rút” canxi từ xương để duy trì hoạt động sinh lý khác, khiến xương yếu dần theo thời gian.

Nhu cầu canxi của trẻ tăng cao trong các giai đoạn từ 0 – 3 tuổi, 6 – 12 tuổi, đặc biệt là giai đoạn dậy thì. Đây là những “cửa sổ tăng trưởng” quan trọng của trẻ cần được quan tâm đặc biệt để không bị loãng xương.

Vitamin D – chìa khóa giúp hấp thu canxi

Bổ sung canxi mà thiếu vitamin D giống như “xây nhà mà thiếu xi măng”. Vitamin D giúp tăng hấp thu canxi tại ruột và tham gia điều hòa chuyển hóa xương.

Trẻ thiếu vitamin D có thể dẫn đến còi xương, chậm mọc răng, đổ mồ hôi trộm, biến dạng xương. Trẻ cần được tắm nắng buổi sáng 10 – 20 phút/ngày (trước 9h) để tổng hợp vitamin D tự nhiên.

Vận động – yếu tố không thể thiếu để xương chắc khỏe

Xương cần “chịu lực” để phát triển. Các hoạt động như chạy, nhảy, leo cầu thang, đá bóng… giúp kích thích quá trình tạo xương.

Trẻ ít vận động có nguy cơ giảm mật độ xương, tăng tích mỡ và giảm sức bền cơ. Mỗi ngày nên duy trì ít nhất 60 phút vận động thể chất phù hợp với lứa tuổi.

Giai đoạn bổ sung canxi hiệu quả nhất

Thời điểm bổ sung quan trọng hơn liều lượng cao. Canxi nên được bổ sung khi khẩu phần ăn không đáp ứng đủ; khi trẻ trong giai đoạn tăng trưởng nhanh; sau đợt ốm kéo dài của trẻ; nhất là khi có dấu hiệu đau xương, chậm tăng chiều cao.

Nguyên tắc khi lựa chọn sản phẩm phải đảm bảo thành phần rõ ràng, hàm lượng phù hợp độ tuổi, không bổ sung quá liều kéo dài. Kinder Calciovin là sản phẩm bổ sung canxi kết hợp vitamin D với liều sinh lý phù hợp cho trẻ em, giúp hỗ trợ quá trình khoáng hóa xương.

Các thực phẩm tốt cho trẻ có nguy cơ loãng xương

Với trẻ có nguy cơ giảm mật độ xương, dinh dưỡng đóng vai trò nền tảng trong quá trình khoáng hóa và phát triển hệ xương. Cha mẹ nên tăng cường các thực phẩm giàu canxi, vitamin D, protein và khoáng chất hỗ trợ tạo xương như: Sữa và chế phẩm từ sữa bao gồm sữa tươi, sữa chua, phô mai. Đây đều là nguồn canxi dễ hấp thu; Cá hồi, cá mòi cung cấp vitamin D tự nhiên và acid béo tốt cho chuyển hóa xương; Tôm, cua đồng giàu canxi và phospho; Đậu phụ, các loại đậu bổ sung protein thực vật và khoáng chất; Rau xanh đậm như cải bó xôi, bông cải xanh chứa canxi, magie và vitamin K hỗ trợ cấu trúc xương; Trứng cung cấp vitamin D và protein chất lượng cao.

Bên cạnh đó, nên hạn chế nước ngọt có gas vì có thể làm tăng thải canxi qua nước tiểu, thức ăn nhanh nhiều muối vì natri cao làm giảm giữ canxi trong cơ thể, thực phẩm quá nhiều đường vì ảnh hưởng đến chuyển hóa khoáng chất.

Một chế độ ăn cân bằng, đa dạng kết hợp vận động đều đặn hằng ngày mới là nền tảng quan trọng nhất để xây dựng hệ xương chắc khỏe lâu dài cho trẻ.

Hậu quả nếu không can thiệp sớm trẻ loãng xương

Nếu mật độ xương không đạt đỉnh tối ưu trong tuổi thiếu niên, trẻ có nguy cơ thấp còi, dễ chấn thương khi chơi thể thao, giảm chiều cao tiềm năng khi trưởng thành.

Đỉnh mật độ xương đạt được vào khoảng 18 – 20 tuổi. Sau đó, cơ thể không còn tích lũy thêm nhiều khoáng chất cho xương. Vì vậy, giai đoạn trẻ em và vị thành niên là thời điểm quyết định.

————

Doppelherz – Thương hiệu vitamin và khoáng chất số 1 tại Đức.

Hotline: 1800 1770

Website: https://doppelherz.vn

Zalo: https://zalo.me/4609946806172836027 

Mua hàng: https://bom.so/TTx7tO