Hiểu biết về thiếu máu khi mang thai và dinh dưỡng cho thai phụ thiếu máu

Thiếu máu ở bà bầu là gì?

Thiếu máu khi mang thai
Thiếu máu khi mang thai

Phụ nữ mang thai có hàm lượng Hemoglobin (Hb) trong máu dưới 11g/dl được xem là thiếu máu ở bà bầu.

Thiếu máu ở bà bầu có nhiều nguyên nhân, nhưng phổ biến nhất vẫn là thiếu sắt để tạo Hemoglobin (protein quan trọng của hồng cầu). Bình thường chỉ khoảng 5-15% lượng sắt được hấp thu qua đường ăn uống vì vậy cơ thể không cung cấp đủ lượng sắt. Ngoài ra, tình trạng thiếu máu cũng do khi mang thai, bà bầu bị nghén, mệt mỏi thường chán ăn.

Thai kỳ từ tuần 12-24 có nhu cầu hấp thụ nhiều chất sắt từ dưỡng chất của người mẹ cung cấp vào nhưng chế độ ăn không đáp ứng đủ nên gây ra hiện tượng thiếu máu thiếu sắt.

Mẹ bầu không nên xem thường thiếu máu khi mang thai
Mẹ bầu không nên xem thường thiếu máu khi mang thai

Chính vì vậy, chế độ ăn không cung cấp đủ nhu cầu chính là nguyên do khiến mẹ bầu bị thiếu máu. Thông thường, do điều kiện về kinh tế cũng như kiến thức nên phần lớn thai phụ ở vùng miền núi, vùng nông thôn, thường xuyên gặp vấn đề thiếu máu khi mang thai.

Xem thêm: Mang thai 3 tháng đầu nên uống thuốc bổ gì?

Thiếu máu khi mang thai có thật sự nguy hiểm không?

Thiếu máu khi mang thai thật sự nguy hiểm bởi nó ảnh hưởng đến cả mẹ và bé. Bé sẽ bị những ảnh hưởng xấu sau này nếu mẹ bị thiếu máu khi mang thai.

Đối với thai phụ: thiếu máu có thể gây nên thiếu oxy, nguy hiểm hơn, sẽ dẫn đến sảy thai, tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, vỡ ối sớm, xuất huyết sau sinh (hay còn gọi là băng huyết sau sinh), nhiễm trùng sau sinh.

Đối với trẻ: mẹ bị thiếu máu khi mang thai, có thể sinh non, trẻ nhẹ cân hơn so với bình thường, thậm chí dễ mắc bệnh hơn so với những đứa trẻ thông thường. Đặc biệt. khi mẹ bị thiếu máu thai kỳ ở những tháng đầu, trẻ dễ mắc bệnh tim mạch hơn so với trẻ khác.

Vậy phải khắc phục thiếu máu khi mang thai như thế nào?

Chúng tôi đưa ra nguyên tắc lựa chọn thực phẩm an toàn, bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng, chất sắt cho thai phụ.

Nguyên tắc lựa chọn thực phẩm bổ máu cho bà bầu tốt nhất

Điều chỉnh chế độ ăn uống

Chất đạm, vitamin, khoáng chất, axit folic, canxi… là những chất mà bà bầu cần phải bổ sung trong suốt quá trình mang thai. Để giúp bảo đảm sức khỏe và sự phát triển của thai nhi, mẹ bầu nên đảm bảo chế độ dinh dưỡng đáp ứng những tiêu chí vừa nêu.

Bà bầu phải bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất
Bà bầu phải bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất

Trong 3 tháng đầu thai kỳ, nếu mẹ bầu đã đạt được cân nặng lý tưởng thì không nên bổ sung thêm năng lượng hay calo. Sau đó, trong 03 tháng tiếp theo, mẹ bầu cần nạp thêm khoảng 300 calo/ngày, và 03 tháng cuối, nạp 450 calo/ngày. Trường hợp mẹ bầu bị thừa hoặc thiếu cân thì cân nhắc lượng calo cần nạp theo chỉ định của bác sĩ.

Nói không với thực phẩm có hại

Thai phụ cần tránh xa rượu vì nó ảnh hưởng đến hệ thần kinh gây ra các khuyết tật hoặc dị tật cho trẻ, có thể khiến trẻ mất khả năng học tập cũng như ảnh hưởng đến vấn đề về cảm xúc ở trẻ. Sử dụng hàng ngày và uống nhiều một lúc trong thời gian mang thai đều gây hại cho em bé.

Sữa và những sản phẩm từ sữa chứa nhiều canxi ảnh hưởng đến sự hấp thu sắt của cơ thể. Bà bầu vẫn có thể sử dụng sữa và sản phẩm từ sữa nhưng tốt nhất, bà bầu nên sử dụng thực phẩm chứa canxi và sắt cách nhau ít nhất 2 giờ.

Ngũ cốc nguyên hạt – thực phẩm tốt cho bà bầu

Ngũ cốc nguyên hạt - thực phẩm tốt cho bà bầu
Ngũ cốc nguyên hạt – thực phẩm tốt cho bà bầu

Mì ống, lúa mì, lúa mạch… các sản phẩm chế biến từ lúa mì hoặc yến mạch là thực phẩm giàu gluten. Thành phần gạo lứt có chứa phytates hoặc axit phytic.

Mẹ bầu nên cân nhắc để giảm hoặc ngừng những sản phẩm có chứa caffein. Đặc biệt, trong 3 tháng đầu tiên nếu mẹ bầu gặp bất kỳ vấn đề gì khi sử dụng những thức uống chứa caffeine thì nên dừng sử dụng nó. Chúng ta thường nghĩ caffeine chỉ có trong cà phê nhưng thực tế, chất này còn có trong trà, nước ngọt, nước giải khát có ga thậm chí là socola.

Ăn kiêng là điều không nên thực hiện khi mang thai

Rất nhiều bà mẹ ăn kiêng khi mang thai vì sợ tăng cân hoặc duy trì thói quen ăn kiêng. Nhưng việc ăn kiêng sẽ gây ảnh hưởng xấu cho cả mẹ và bé. Bởi vì nó có thể ảnh hưởng đến hàm lượng axit folic, sắt, cùng nhiều loại vitamin và khoáng chất cơ thể cần. Trong một số trường hợp nếu mẹ bầu cần ăn kiêng thì phải bổ sung sắt cho bà bầu theo sự tư vấn của chuyên gia hoặc chỉ định của bác sĩ.

Ăn kiêng là điều không nên thực hiện khi mang thai
Ăn kiêng là điều không nên thực hiện khi mang thai

Thực tế, tăng cân lại chính là dấu hiệu tích cực của thai kỳ khỏe mạnh. Để những đứa trẻ sinh ra được khỏe mạnh, thai phụ nên ăn uống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng khoa học. Vì vậy, nếu đang ăn uống không hợp lý, không khoa học và chậm tăng cân thì nên xem lại phương pháp chăm sóc thai nhi của mình.

Chia 03 bữa ăn chính thành những bữa ăn nhỏ

Để hạn chế những cảm giác chán ăn, khó tiêu, nôn ói… mẹ bầu có thể áp dụng chia nhỏ các bữa ăn chính thành nhiều bữa ăn nhỏ (4-5 bữa) rải rác trong ngày. Khi mang thai nồng độ hormone tăng trong vài tuần đầu tiên của thai kỳ là nguyên nhân phổ biến gây ra hiện tượng ốm nghén của thai phụ. Thai nhi phát triển sẽ tạo ra sự chèn ép dạ dày, các cơ quan tiêu hóa gây nên cảm giác đầy bụng, buồn nôn, kén ăn.

Nếu bạn cảm thấy rất đói giữa những bữa ăn chính thì mẹ bầu có thể sử dụng những món gì có thể dùng lúc đó. Tuy nhiên, nếu có một chế độ dinh dưỡng phù hợp sẽ giúp mẹ bầu cung cấp đầy đủ dưỡng chất cần thiết cho cả mẹ và bé.

Thức ăn nhẹ tuy cũng tốt cho cơ thể, nhưng mẹ bầu nên lựa chọn một cách thông minh. Bà bầu nên hạn chế ăn vặt bởi nó không cung cấp đủ nhu cầu dinh dưỡng cho cơ thể mặc dù có thể đáp ứng được lượng calo.

Chia 03 bữa ăn chính thành những bữa ăn nhỏ
Chia 03 bữa ăn chính thành những bữa ăn nhỏ

Xem thêm: 101 loại trái cây bà bầu không nên ăn trong quá trình thai kỳ

Tăng cân dần dần

Như bạn đã biết, trong thời gian mang thai, tăng cân và theo dõi số cân nặng là việc làm cần thiết và quan trọng. Đặc biệt vấn đề thừa cân thiếu cân luôn là vấn đề thường gặp ở mẹ bầu mang song thai. Lúc này, mẹ bầu cần tuân thủ theo chỉ định tăng hoặc giảm cân của bác sĩ.

Trước khi sinh, bạn cần bổ sung khoáng chất 

Tùy vào nhu cầu dinh dưỡng và sức khỏe, bác sĩ sẽ yêu cầu thai phụ cần bổ sung vitamin và khoáng chất nào, với hàm lượng bao nhiêu. Vì chắc chắn, lượng dinh dưỡng trong những bữa ăn không cung cấp đủ cho cơ thể. Đặc biệt, phải bổ sung dinh dưỡng theo chỉ định của bác sĩ nếu mẹ bầu gặp một số bệnh lý về tiểu đường, tiểu đường thai kỳ hay thiếu máu hoặc ăn chay.

Mẹ bầu cần lưu ý nếu không được sự đồng ý, tư vấn của bác sĩ, bạn không được tự ý bổ sung vitamin và khoáng chất vì nó sẽ đem đến những tác hại khôn lường cho cả bạn và bé.

Thỉnh thoảng bổ sung vị ngọt cho cơ thể

Những thực phẩm có đường như: thức ăn nhẹ đóng gói, hoa quả tráng miệng chứa đường… không nên sử dụng nhiều trong bữa ăn của bà bầu. Nói như vậy không có nghĩa là mẹ bầu loại bỏ nó 100%. Thỉnh thoảng bạn vẫn có thể ăn một loại snack mới, thức ăn nhanh, sinh tố (chuối, bơ…), kem trái cây ít hoặc không béo… Tuy nhiên, chỉ nên bổ sung một lượng nhỏ.

Các loại thức ăn bổ sung sắt cho bà bầu

Thịt bò: là nguồn cung cấp sắt tốt nhất. Theo nghiên cứu, có khoảng 1,5mg sắt trong 85 gr thịt bò. Để phòng ngừa bị nhiễm khuẩn, mẹ bầu nên ăn thịt bò được nấu chín kỹ.

Thịt bò món ăn tốt cho bà bầu
Thịt bò món ăn tốt cho bà bầu

Thịt gà: là một trong những món ăn bổ sung sắt cho bà bầu hữu hiệu.  Có 1,5mg sắt trong 200 gr thịt gà. Với hàm lượng sắt dồi dào, mẹ bầu nên sử dụng thịt gà khi mang thai. Tuy nhiên, mẹ bầu cũng nên lưu ý chọn thịt sạch và phải chế biến kỹ để tránh vi khuẩn gây hại.

Gan động vật: thực phẩm bổ sung máu cho bà bầu tuyệt vời chính là các loại gan động vật như gan heo, gà, đặc biệt là gan ngỗng…. Gan gà rất tốt cho bà bầu bị thiếu máu bởi vì có đến 9 mg sắt trong 100 gam gan gà. Tuy nhiên, khi sử dụng gan động vật mẹ bầu cần chú ý dùng lượng thích hợp, không dùng nhiều và thường xuyên, đặc biệt là phải chú ý nguồn gốc gan.

Các loại cá: đây là thực phẩm giàu omega-3, rất nhiều mẹ bầu ưu tiên lựa cá để bổ sung sắt cho bà bầu . Để cung cấp hàm lượng sắt tốt cho cơ thể cũng như phòng ngừa một số bệnh về tim mạch, đột quỵ, huyết áp… mẹ bầu nên bổ sung cá hồi vào bữa ăn hàng ngày.

Động vật thân mềm có vỏ: nghêu, sò, hến… rất giàu dinh dưỡng và phù hợp cho mẹ bầu. Ví dụ có 28 mg sắt trong 100 gram nghêu, giúp bổ sung sắt cho bà bầu.

Bông cải xanh: thực phẩm này không chỉ chứa sắt mà còn có hàm lượng lớn vitamin C giúp quá trình hấp thụ sắt tốt hơn. Bên cạnh đó bông cải xanh chứa nhiều chất dinh dưỡng hữu ích cho mẹ bầu.

Bông cải xanh
Bông cải xanh

Các loại hạt: Các loại hạt như óc chó, hạnh nhân, macca… không chỉ là thực phẩm ăn ngon miệng thay ăn vặt mà còn chứa rất nhiều dinh dưỡng, là sự lựa chọn thích hợp cho mẹ bầu. Sắt và omega 3 có nhiều trong những loại hạt, tốt cho sự phát triển cơ thể và trí tuệ của thai nhi. Chúng có thể trở thành món ăn vặt nhâm nhi cả ngày.

Chocolate đen: giúp lưu thông máu được cải thiện, tim và não nhận được lượng máu tốt hơn 

Bí đỏ: protein, canxi, amino acid, các loại vitamin… có rất nhiều trong bí đỏ. Do đó, mẹ bầu sử dụng bí đỏ bổ sung và phòng ngừa thiếu máu.

Kinh nghiệm giúp mẹ bầu chọn bí và lựa quả chín bởi vì nó chứa nhiều chất dinh dưỡng giúp bổ sung máu tốt hơn cho cơ thể.

Bí đỏ có nhiều chất dinh dưỡng tốt cho bà bầu
Bí đỏ có nhiều chất dinh dưỡng tốt cho bà bầu

Trứng gà: Trứng gà có hàm lượng chất khoáng phong phú như: natri, kali, photpho, sắt,  magie cùng các loại vitamin nhóm B, A, D, acid folic, choline, đặc biệt là nhiều omega 3, protein. Trứng gà là nguồn thực phẩm tốt giúp mẹ bầu bổ sung máu và thai phi phát triển khỏe mạnh. Tuy nhiên, cholesterol trong trứng khá cao nên mẹ bầu không nên ăn quá nhiều trứng gà, chỉ nên dùng mỗi tuần 3 – 4 trứng.

Lưu ý khi sử dụng các loại thực phẩm bổ sung sắt cho bà bầu

Lượng sắt trong những thực phẩm vừa nêu trên rất dồi dào, thích hợp bổ sung cho bà bầu bị thiếu máu. Tuy nhiên, khi chế biến thực phẩm sẽ khiến không hấp thụ đủ hàm lượng sắt. Để đem lại hiệu quả cao nhất, các mẹ bầu cần cân nhắc sử dụng kết hợp thêm cùng những thực phẩm chức năng khác.

Lưu ý khi sử dụng các loại thực phẩm bổ sung sắt cho bà bầu
Lưu ý khi sử dụng các loại thực phẩm bổ sung sắt cho bà bầu

Những thực phẩm có chứa Oxalate như chocolate, mùi tây, cải xoắn… không nên hoặc hạn chế bổ sung vào bữa ăn của những bà bầu bị thiếu máu.

Bia, cà phê, táo… những thực phẩm chứa Tanin cũng nên hạn chế sử dụng vì chúng cũng gây cản trở quá trình hấp thu sắt.

Lưu ý, không sử dụng sắt và canxi cùng nhau hoặc liền nhau. Để quá trình hấp thụ sắt được tốt nhất, mẹ bầu cần dùng canxi và sắt cách nhau khoảng 3-4 tiếng.

Cần thăm khám, kiểm tra định kỳ vừa để theo dõi tình trạng thiếu hoặc thừa sắt, để không ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và bé.

Với những thông tin vừa cung cấp, Doppelherz chúc mẹ bầu có đầy đủ kiến thức về thiếu máu khi mang thai và có các khắc phục, bổ sung thật tốt.

Xem thêm: Chế độ dinh dưỡng cho bà bầu mang thai 3 tháng đầu để tốt cho cả mẹ và bé

Dược sĩ Nguyễn Thoa - Tốt nghiệp đại học Dược Thái Nguyên năm 2014.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *